EPC bij scheiding of erfenis: wanneer verplicht?

In 2023 telde België 20.034 echtscheidingen, een stijging van 3,6% tegenover 2022 (Statbel, 2024). In Vlaanderen overlijden jaarlijks zo'n 65.500 personen, van wie 70% een eigen woning bezit (Statbel Census). Dat zijn tienduizenden woningen die van eigenaar wisselen via erfenis of scheiding. Hebt u dan meteen een EPC nodig? Meestal niet. Maar zodra u de woning verkoopt of verhuurt, verandert alles.

In het kort

• Een erfenis is geen overdracht in volle eigendom - u hebt géén EPC nodig bij het erven zelf.
• Een scheiding met toebedeling (EOT) is een declaratieve verdeling - ook hier geen EPC verplicht.
• Verkoopt u de geërfde of gescheiden woning? Dan gelden de standaard verkoopregels: EPC verplicht, boete tot €5.000 zonder.
• Een schenking in volle eigendom vereist wél een EPC sinds 1 mei 2023.

Is een EPC verplicht bij erfenis?

Nee. Een erfenis is juridisch geen overdracht in volle eigendom via notariële akte (Vlaanderen.be, 2026). De woning gaat automatisch over op de erfgenamen bij overlijden. Er is geen verkoopakte, dus de EPC-verplichting wordt niet geactiveerd.

Concreet betekent dit: u hoeft voor de erfenisaangifte bij Vlabel geen EPC te laten opmaken. Ook de akte van onroerende erfopvolging bij de notaris vereist geen energieprestatiecertificaat (Notaris.be).

Er is wel één uitzondering. Had de overledene zelf een woning gekocht ná 1 januari 2023 met energielabel E of F? Dan loopt er al een renovatieplicht op die woning. Die verplichting verdwijnt niet bij overlijden - de erfgenamen nemen ze over. De 6-jarige deadline loopt gewoon door (KBC, 2026).

Toch raden wij aan om kort na de erfenis al een EPC te laten opmaken. Waarom? De meeste erfgenamen verkopen of verhuren de woning binnen het jaar. Op dat moment is een EPC wél verplicht, en dan is tijdsdruk uw vijand. Een EPC bij Ecovalue kost vanaf €126 incl. BTW en is klaar binnen 24 uur.

Is een EPC verplicht bij scheiding?

Nee, in de meeste gevallen niet. Een toebedeling van de gezinswoning aan één partner is juridisch een declaratieve verdeling: de eigendom wordt niet overgedragen, maar retroactief vastgesteld (Scheidingsprofessionals.be). Dat valt buiten de scope van de EPC-verplichting. In 2023 eindigden 355 op 1.000 huwelijken in een scheiding in Vlaanderen (Statbel, 2024). Veel van die koppels vragen zich af wat er met de gezinswoning gebeurt.

Echtscheiding met onderlinge toestemming (EOT)

Bij een EOT spreken de partners onderling af wie de woning krijgt. De notaris legt dit vast in de regelingsakte. Omdat het een verdeling betreft en geen verkoop, is er geen EPC nodig. Ook de renovatieplicht wordt niet geactiveerd.

Uitonverdeeldheidtreding

Koopt één ex-partner het aandeel van de ander uit via de notaris? Dan is er technisch wél sprake van een notariële overdracht. Maar VEKA voorziet een specifieke vrijstelling: bij uitonverdeeldheidtreding na echtscheiding of beëindiging van samenwoning is de renovatieplicht niet van toepassing, op voorwaarde dat minstens één partij er zijn of haar hoofdverblijfplaats behoudt (Delen Private Bank, 2023).

Verhuizen beide ex-partners na de scheiding? Dan vervalt deze vrijstelling. Overleg altijd met uw notaris over uw specifieke situatie.

Woning verkopen aan een derde tijdens de scheiding

Beslissen beide partners om de woning te verkopen? Dan gelden de standaard verkoopregels: een geldig EPC is verplicht vóór de eerste publicatie van de advertentie. De notaris weigert de akte zonder attest. Bekijk onze pagina over het EPC bij verkoop voor alle details en uitzonderingen.

Wanneer hebt u wél een EPC nodig na erfenis of scheiding?

De vrijstellingen zijn duidelijk afgebakend. Maar er zijn genoeg scenario's waarin u wél een attest moet laten opmaken. Hieronder de acht meest voorkomende situaties op een rij.

Let speciaal op de uitkoop van mede-erfgenamen. Als één erfgenaam de anderen uitkoopt via een notariële akte, kan dit als een overdracht in volle eigendom worden beschouwd. In dat geval is een EPC verplicht én wordt de renovatieplicht geactiveerd (KBC, 2026). Overleg met uw notaris over de precieze juridische structuur.

Hebt u een EPC nodig voor één van deze scenario's? Bij Ecovalue kunt u direct een EPC keuring aanvragen. U ontvangt het attest binnen 24 uur na het plaatsbezoek.

Wat met de renovatieplicht bij erfenis of scheiding?

De renovatieplicht geldt sinds 1 januari 2023 voor woningen met energielabel E of F die via notariële akte worden overgedragen (Vlaanderen.be). De nieuwe eigenaar heeft 6 jaar om minimaal label D te bereiken. Maar erfenis en scheiding kennen uitzonderingen.

Bij erfenis

Erven activeert geen nieuwe renovatieplicht. Maar als de overledene zelf een lopende verplichting had, nemen de erfgenamen die over. De klok tikt door - u krijgt geen nieuwe 6-jarige termijn. Had de overledene de woning in 2024 gekocht met label F? Dan moet u nog vóór 2030 label D halen.

Wilt u weten welke renovaties het meeste opleveren? Bekijk ons overzicht van 6 renovaties die uw EPC label verbeteren.

Bij scheiding

De toebedeling bij EOT activeert geen renovatieplicht. Bij uitonverdeeldheidtreding geldt de VEKA-vrijstelling, op voorwaarde dat minstens één ex-partner in de woning blijft wonen. Verhuizen beide ex-partners? Dan kan de vrijstelling vervallen.

Bij verkoop aan derden

Verkoopt u de geërfde of gescheiden woning aan een derde partij? Dan geldt de renovatieplicht volledig voor de koper. Bij label E of F moet die binnen 6 jaar label D bereiken. Dit heeft direct invloed op de verkoopprijs: kopers rekenen renovatiekosten mee. Verkoopt u een oudere woning? Lees dan ook welke attesten u nodig hebt voor het verkoopdossier.

Schenking vs erfenis: een belangrijk verschil

In 2025 werden in Vlaanderen 37.296 schenkingen via de notaris geregistreerd (Fednot, 2025). Veel families schenken onroerend goed als alternatief voor erfenis. Maar de regels voor het EPC zijn fundamenteel anders.

Sinds 1 mei 2023 is een EPC verplicht bij elke notariële overdracht in volle eigendom (Notaris.be). Een schenking van volle eigendom valt hier wél onder. De notaris zal de akte niet verlijden zonder geldig EPC-attest. Bij label E of F wordt bovendien de renovatieplicht geactiveerd voor de begiftigde.

Er is één uitzondering: de schenking van blote eigendom. Schenkt u alleen de blote eigendom aan uw kinderen terwijl u het vruchtgebruik behoudt? Dan is geen EPC vereist. Er wordt immers geen volle eigendom overgedragen. Dit is een veelgebruikte successieplanningstechniek in Vlaanderen.

Overweegt u een schenking? Plan uw EPC keuring dan vóór het notarisbezoek in. Zo voorkomt u vertraging bij de akte.

Boetes bij ontbrekend EPC: €500 tot €5.000

VEKA legt boetes op van €500 tot €5.000 als u een woning verkoopt, verhuurt of schenkt zonder geldig EPC (Vlaanderen.be). De boete geldt per overtreding. En ze annuleert de verplichting niet: u moet alsnog een EPC laten opmaken, anders volgt een tweede sanctie.

De notaris speelt hierin een directe rol. Zonder geldig EPC kan de notaris de verkoopakte of schenkingsakte weigeren. In de praktijk betekent dit dat de volledige transactie stilvalt tot u een attest hebt.

Bij erfenis en EOT-scheiding is dit risico niet aan de orde, want er is geen EPC-verplichting. Maar zodra u beslist om de geërfde of gescheiden woning te verkopen of te verhuren, begint de klok te tikken. Een EPC is sneller geregeld dan u denkt: bij Ecovalue ontvangt u het attest binnen 24 uur na de keuring. Bekijk onze actuele EPC prijzen per woningtype.