Verwarming en je EPC: de grootste hefboom voor een beter label

De verwarmingsinstallatie is de zwaarst wegende factor in een Vlaamse EPC-berekening. Een oude gas- of stookolieketel vervangen door een warmtepomp levert daarom vaak de grootste labelsprong per geinvesteerde euro. In deze gids tonen we waarom verwarming zo zwaar doorweegt, welk systeem de meeste EPC-punten oplevert, wat de regels rond gas en stookolie zijn in 2026 en welke premies u nog kunt aanvragen.

Kernpunten

• De EPC drukt het berekende primair energieverbruik uit in kWh/m² per jaar; ruimteverwarming vormt daarvan het grootste aandeel (EPC-berekening, de 6 factoren).
• Een warmtepomp scoort het best omdat elektriciteit met een gunstigere factor telt dan fossiele brandstof; een oude ketel vervangen kan meerdere labelklassen winst opleveren.
• In nieuwbouw en bij een ingrijpende energetische renovatie mag sinds 2025 geen nieuwe gasketel meer; in een bestaande woning met bestaande gasaansluiting mag dat nog wel (Vlaanderen.be).
• Via Mijn VerbouwPremie loopt de premie voor een lucht-water warmtepomp in 2026 op tot €6.000 en voor een geothermische warmtepomp tot €8.000, afhankelijk van uw inkomenscategorie (Mijn VerbouwPremie, bedragen vanaf 1 maart 2026).
• Laat na de ingreep een nieuw EPC-attest opmaken: uw oude score verandert niet vanzelf, en zonder nieuw attest ziet geen koper of huurder de winst.

Waarom weegt verwarming zo zwaar in het EPC?

Verwarming weegt zwaar in het EPC omdat ruimteverwarming het grootste deel van het berekende primair energieverbruik van een woning uitmaakt. De EPC drukt dat verbruik uit in kWh/m² per jaar. De gemiddelde Vlaamse eengezinswoning scoort 397 kWh/m²(label E) en het gemiddelde appartement 238 kWh/m² (Statistiek Vlaanderen, 2026). Het overgrote deel daarvan gaat naar het verwarmen van de woning, niet naar warm water of verlichting.

Een erkende energiedeskundige voert zes meetbare factoren in de officiele VEKA-software in: isolatie, verwarming, ventilatie, beglazing, hernieuwbare energie en het gebouwtype. Van die zes heeft de verwarmingsinstallatie de grootste hefboomwerking. Wilt u eerst begrijpen hoe die berekening precies werkt? Lees hoe een EPC wordt berekend in 6 factoren, of bekijk de volledige gids over EPC waarden en labels.

Cruciaal is de primaire-energiefactor. Fossiele brandstof zoals aardgas of stookolie telt zwaar door in het EPC, terwijl elektriciteit die een warmtepomp verbruikt met een gunstigere factor wordt gerekend: een warmtepomp haalt uit 1 kWh stroom drie tot vier keer zoveel warmte. Daardoor daalt het berekende primair energieverbruik fors zodra u een ketel door een warmtepomp vervangt, zelfs als uw feitelijke energiefactuur minder spectaculair verandert.

Welk verwarmingssysteem geeft de grootste EPC-sprong?

De grootste EPC-sprong komt van het vervangen van een oude fossiele ketel door een warmtepomp. Een verwarmingsketel van twintig jaar of ouder heeft een laag rendement en draait op een brandstof met een ongunstige primaire-energiefactor. Wie zo'n ketel vervangt door een lucht-water of geothermische warmtepomp, ziet het berekende primair energieverbruik het sterkst dalen. Een condensatieketel of hybride oplossing levert een kleinere, maar nog steeds merkbare winst.

Indicatieve schatting op basis van de VEKA-berekeningsmethode (primair energieverbruik) en Vlaamse marktgemiddelden 2026. De werkelijke winst hangt af van de uitgangswaarde, de isolatie en het afgiftesysteem van uw woning. ECOVALUE, 2026.

Warmtepomp en EPC: hoeveel wint u en wanneer past het?

Een warmtepomp geeft de grootste EPC-winst, maar levert dat rendement alleen als uw woning voldoende geisoleerd is en een lage-temperatuurafgifte heeft, zoals vloerverwarming of ruime radiatoren. In een goed geisoleerde woning volstaat een lagere aanvoertemperatuur, waardoor de warmtepomp efficient draait en het EPC fors daalt. In een tochtige woning met kleine radiatoren moet het toestel harder werken en valt de winst tegen.

De markt kiest steeds vaker voor de warmtepomp: in de eerste helft van 2025 werden in Belgie 17.800 verwarmingswarmtepompen verkocht, 16 procent meer dan een jaar eerder, met lucht-water als veruit de grootste categorie (bouwenwonen.net, cijfers ATTB). Die groei wordt mee gedreven door het verbod op fossiele verwarming in nieuwbouw en door de premies.

Combineert u de warmtepomp met zonnepanelen, dan versterkt dat elkaar: de panelen leveren de stroom die de warmtepomp verbruikt. Hoeveel punten zonnepanelen apart opleveren, leest u in onze gids over zonnepanelen en EPC-punten. Wilt u het volledige overzicht van de meest rendabele ingrepen? Bekijk de 6 effectiefste renovaties om uw EPC te verbeteren.

Gasketel of stookolieketel vervangen: wat verandert in 2026?

In een bestaande woning met een bestaande gasaansluiting mag u nog altijd een nieuwe gasketel plaatsen in 2026. Er is geen algemeen verbod dat u verplicht om een werkende ketel uit te breken. Het verbod geldt wel voor nieuwbouw en bij een ingrijpende energetische renovatie: daar mag sinds 2025 geen nieuwe gasketel meer als enige verwarming, en is een aardgasaansluiting bij nieuwbouw met omgevingsvergunning verboden (Vlaanderen.be).

Voor stookolie gelden strengere regels. Sinds 1 januari 2022 mag u geen nieuwe stookolieketel meer plaatsen als er aardgas in uw straat ligt; vervangen mag enkel nog waar geen aardgasnet aanwezig is. In nieuwbouw met bouwvergunning vanaf 2022 is een stookolieketel helemaal verboden. Wie de regel negeert, riskeert een boete vanaf 3.000 euro (VRT NWS).

Betekent dit dat een condensatieketel altijd een slechte keuze is? Niet noodzakelijk. In een bestaande, matig geisoleerde woning waar een warmtepomp nog niet efficient draait, kan een hoogrendementsketel een verdedigbare tussenstap zijn, eventueel als hybride opstelling. Voor nieuwbouw daarentegen is een fossiele ketel geen optie meer. Meer over de eisen voor nieuwe woningen leest u in onze gids over het E-peil en de EPB-eisen 2026.

Wat kost het en welke premies zijn er in 2026?

In 2026 kan elke eigenaar via Mijn VerbouwPremie steun aanvragen voor een warmtepomp of warmtepompboiler. De bedragen hangen af van uw inkomenscategorie (1 tot 4) en van het type warmtepomp. Voor een lucht-water warmtepomp loopt de premie op tot 6.000 euro, voor een geothermische warmtepomp tot 8.000 euro (Mijn VerbouwPremie, bedragen vanaf 1 maart 2026).

Bron: Mijn VerbouwPremie (Vlaanderen), bedragen vanaf 1 maart 2026, laatst gecontroleerd in juli 2026. De premie is geplafonneerd op een percentage van het factuurbedrag (excl. btw) en het gebouw moet voor 1 januari 2014 aangesloten zijn op het elektriciteitsnet. Controleer de actuele bedragen altijd op de officiele Mijn VerbouwPremie-pagina.

Let op de voorwaarden: de warmtepomp moet doorgaans de enige centrale verwarming van het gebouw zijn. De vroegere EPC-labelpremie is intussen afgeschaft; welke steun daarnaast nog overblijft, zetten we op een rij in ons overzicht van de EPC premies 2026 en in EPC premie afgeschaft? Dit zijn de alternatieven.

Verwarming vervangen? Laat daarna uw EPC heropmaken

Uw EPC-waarde daalt pas officieel wanneer een erkende energiedeskundige een nieuw attest opmaakt na de ingreep. Vervangt u uw ketel door een warmtepomp maar laat u geen nieuwe keuring uitvoeren, dan blijft uw oude label ongewijzigd en ziet geen enkele koper of huurder de winst waarvoor u betaalde. Zeker bij verkoop, verhuur of een lopende renovatieplicht loont het om de labelsprong zwart op wit te hebben.

De deskundige heeft bewijsstukken nodig: de factuur van de warmtepomp, het technische fiche of productlabel en de datum van indienstname. Zonder die documenten mag de installatie niet in rekening worden gebracht. Plan de keuring dus in nadat de installatie in dienst is en u alle papieren hebt.

Verwarming vervangen en de EPC-winst laten vastleggen in een nieuw attest? Boek uw EPC keuring bij ECOVALUE vanaf €126 incl. BTW en ontvang uw geactualiseerde attest binnen 24 uur na het plaatsbezoek. Zo toont u kopers en huurders precies hoeveel uw nieuwe verwarming aan uw label heeft toegevoegd.